हाम्रो बारेमा

केन्द्रीय दुग्ध सहकारी संघ लिमिटेड नेपाल (CDCAN), सहकारी ऐन, २०४८ लागु भएपछि दर्ता भएका विषयगत केन्द्रीय सहकारी संघहरु मध्ये पहिलो हो । काभ्रेपलाञ्चोक र सिन्धुपाल्चोक गरी २ वटा जिल्ला संघ र अन्य २६ वटा सहकारी संस्था मिलेर वि. सं. २०४९ साल चैत्र २० गते (सहकारी दिवस) का दिन केन्द्रीय संघ स्थापना भएको हो । केन्द्रीय दुग्ध उत्पादक सहकारी संघ लिमिटेडको रुपमा दर्ता भएको संघको ९ सदस्यीय तदर्थ समितिमा अध्यक्ष टंकप्रसाद लम्साल (काभ्रेपलाञ्चोक) रहनुभएको थियो भने उपाध्यक्षमा अम्बिका प्रसाद ढुङ्गेल (रौतहट) र सदस्यहरुमा जवाहरलाल यादव (सर्लाही), हेमप्रसाद निरौला (सर्लाही), शेषशाली मोहम्मद (रौतहट), अर्जुन प्रसाद पुडासैनी (मकवानपुर), दिपकप्रसाद पौडेल र लोकनाथ ढकाल (काभ्रेपलाञ्चोक) तथा चेतप्रसाद घोरासैनी (सिन्धुपाल्चोक) रहनुभएको थियो । 

रौतहट जिल्लाका हिमालय, हंश, सरस्वती, पशुपति, श्रीशक्ति, कामधेनु, दिव्यज्योती, जनभावना र जयकिसान गरी ९ वटा दुग्ध उत्पादक सहकारी संस्था संस्थापक सदस्य थिए । सर्लाही जिल्लाका चर्तुर्भुजेश्वर, जनकल्याण, श्रीकृष्ण, चक्रेश्वर, शिवकुञ्ज र सर्वोदय गरी ६ वटा तथा मकवानपुर जिल्लाका पनि श्री, श्री सुपिङ, रुपनारायण, श्री किसान, नारायणी र लक्ष्मीनारायण गरी ६ वटा दुग्ध उत्पादक सहकारी संस्थापक सदस्य थिए । सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका जिल्ला संघसँगै ढकालखहरे, देउरालीदेवी र ग्रिनचौर दुग्ध उत्पादक सहकारी र काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको काभ्रे जिल्ला संघसँगै उमादेवी र ब्रम्हायणी गरी दुईवटा दुग्ध उत्पादक सहकारी संस्थापक सदस्य थिए । २०५० साल पौष १५ गतेको दिन भएको साधारणसभाबाट सर्लाहीका माधव कोइरालाको अध्यक्षतामा ९ सदस्यीय सञ्चालक समिति गठन भयो । उपाध्यक्षमा टंकप्रसाद लम्साल (काभ्रे), सदस्यहरुमा पूर्णदत्त भुसाल (चितवन), मोहन रायमाझी (सर्लाही), बालानन्द भण्डारी (रुपन्देही), बेदबहादुर स्याङतान (मकवानपुर), जवाहरलाल यादव (सर्लाही), देवप्रसाद तिमल्सिना (रौतहट) र लालबहादुर रानाभाट (तनहुँ) रहनुभएको थियो । लेखा समितिको संयोजकमा ध्रुवप्रसाद तिवारी (सिन्धुपाल्चोक), सदस्यमा दिपकप्रसाद पौडेल (काभ्रे) र जीवनलाल बस्याल (रुपन्देही) रहनुभएको थियो । 

एउटै पेशा र उद्देश्यका दुईवटा संघहरुको उपस्थितिले दूध उत्पादक किसान, सहकारी तथा सरोकारवालाहरुमा अन्यौल श्रृजना हुने र समस्या समाधानमा कठिनाई हुनसक्ने कुरालाई मध्येनजर गर्दै २०४७ साल चैत्र १२ र १३ गतेको प्रथम राष्ट्रिय सम्मेलनबाट गठन भएको नेपाल राष्ट्रिय दुग्ध उत्पादक किसान संघसमेत मिलेर २०५३ असार २७ र २८ गते १३ वटा जिल्ला संघहरु र २ सय ६० वटा सहकारी संस्था गरी २७३ संघ संस्थाको सहभागितामा एकीकृत केन्द्रीय दुग्ध उत्पादक सहकारी संघको तदर्थ समिति गठन भएको थियो । माधव कोइरालाको अध्यक्षतामा गठन भएको २१ सदस्यीय तदर्थ समितिको उपाध्यक्षमा ढाकाराम अर्याल (स्याङ्जा) रहनुभएको थियो । सदस्यहरुमा पूर्णदत्त भुसाल (चितवन), देवप्रसाद तिमल्सिना (रौतहट), वेदनाथ शर्मा (सुनसरी), टंकप्रसाद लम्साल (काभ्रे), मोहन रायमाझी (सर्लाही), देवीप्रसाद रिमाल (मोरङ), गोविन्दप्रसाद गड्तौला (इलाम), रहनुभएको थियो । अरु सदस्यहरुमा कालिप्रसाद अधिकारी, पूर्णबहादुर डल्लाकोटी (चितवन), हरि सिग्देल (मकवानपुर), मोहन सापकोटा (काभ्रे), रामप्रसाद न्यौपाने (काभ्रे), दिपकप्रसाद पौडेल (काभ्रे), अम्मर बहादुर कुँवर (तनहुँ), जयराम बस्याल (पाल्पा), अर्जुन काफ्ले (स्याङ्जा), बालानन्द भण्डारी (रुपन्देही), शक्तिप्रसाद सापकोटा (रुपन्देही) र हर्कबहादुर वली (सुर्खेत) हुनुहुन्थ्यो । लेखा समितिको संयोजकमा कृष्णप्रसाद सापकोटा (काभ्रे), सदस्यमा बद्री लम्साल (मकवानपुर) र दिक्पाल योगी (दाङ) रहनुभएको थियो । त्यतिबेलासम्म चितवन, तनहुँ, रुपन्देही, सुनसरी, इलाम, झापा लगायतका जिल्लाका सहकारी संघ संस्थाहरु समेटिइसकेका थिए । बिस्तारै अरु जिल्लाका दुग्ध उत्पादक सहकारी संघ संस्थाहरु केन्द्रीय संद्धमा आवद्ध हुँदै गए । 

२०५३ पौष २६ र २७ गते पुल्चोक ललितपुरमा ५ सय भन्दा बढी संघ संस्थाहरु सहभागी भएको चौथो साधारण सभाबाट ढाकाराम अर्याल (स्याङ्जा) को अध्यक्षतामा २१ सदस्यीय सञ्चालक समिति गठन भयो । उपाध्यक्षमा पूर्णबहादुर डल्लाकोटी (चितवन), सदस्यहरुमा दिपकप्रसाद पौडेल, कृष्ण सापकोटा र मोहन सापकोटा (काभ्रे), राजेन्द्रबहादुर खड्का (सिन्धुपाल्चोक) रहनुभएको थियो । अन्य सदस्यहरुमा शक्तिप्रसाद सापकोटा र गुणाखर भुर्तेल (रुपन्देही), ज्ञानप्रसाद खराल र जयराम बस्याल (पाल्पा), हर्कबहादुर वली (सुर्खेत), सिताराम पराजुली र टिकाराम सुब्बा (इलाम), देवीप्रसाद रिमाल (मोरङ), देवप्रसाद तिमिल्सिना र बिन्देश्वर शाह (रौतहट), मोहन रायमाझी (सर्लाही), कृष्णप्रसाद बास्तोला र विजयराज अधिकारी (चितवन), मुक्तिप्रसाद पाठक (स्याङ्जा) र मोतिराज बराल (कास्की) रहनुभएको थियो । लेखा समितिको संयोजकमा शुभ अधिकारी (काभ्रे), सदस्यहरुमा बाबुराम दाहाल (चितवन) र बलराम पाठक (स्याङ्जा) रहनुभएको थियो । 

२०६२ सालको भाद्र २६ र २७ गते जावलाखेल ललितपुरमा भएको सातौं वार्षिक साधारणसभाले केन्द्रीय दुग्ध उत्पादक सहकारी संघ लिमिटेडको नाम परिवर्तन गरी केन्द्रीय दुग्ध सहकारी संघ लिमिटेड नेपाल राख्ने निर्णय गरेको थियो । दर्ताका बेला २ वटा जिल्ला संघ र २६ वटा सहकारी संस्था गरी २८ वटा संघ संस्थाबाट सुरु भएको केन्द्रीय दुग्ध सहकारी संघमा २०५३ असार मसान्तसम्ममा २७३, पौष मसान्तसम्म ५१९ वटा संघ संस्था संघमा आवद्ध भएको विभिन्न तथ्याङ्कले देखाउँछ । २०६० सालको चैत्र मसान्तसम्ममा देशभरबाट ३५ वटा जिल्ला संघसमेत ६ सय ५० हाराहारीका संघ संस्थाले केन्द्रीय संघको सदस्यता लिएको तथ्याङ्क भेटिएको छ । २०८२ सालको असार मसान्तसम्ममा ३६ वटा जिल्ला दुग्ध उत्पादक सहकारी संघ र ८ सय ३ वटा दुग्ध उत्पादक सहकारी संस्था गरी ८ सय ३९ संघ संस्था केन्द्रीय संघको सदस्यता लिएका छन् । देशभर रहेका एक हजार ७ सय भन्दा बढी दुग्ध उत्पादक सहकारी संस्थाहरुलाई केन्द्रीय संघमा आवद्ध गराउने प्रयास जारी छ ।